શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતામાં દર્શાવેલ ભક્તના લક્ષણો

 શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતામાં દર્શાવેલ ભક્તના લક્ષણો

શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતાના 12મા અધ્યાયમાં ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ ભક્તના લક્ષણોનું વર્ણન કરે છે. તે ભક્ત ભગવાન પર અડગ શ્રદ્ધા ધરાવે છે અને નિષ્કામ ભક્તિ કરે છે. ભગવાન દ્વારા વર્ણવાયેલ કેટલાક મુખ્ય લક્ષણો આ રીતે છે:

1. અદ્વેષ્ટા સર્વભૂતાનામ્: જેમ કોઈ વ્યક્તિ તેના પર ગેરવર્તન કરે છતાં પણ તેનો દ્વેષ રાખ્યા વિના સહન કરે છે. આ રીતે ભક્ત ક્યારેય વેરભાવથી પ્રતિક્રિયા નથી આપતો, દાખલા તરીકે કોઈ એક સહકર્મી તમારી સાથે દુર્વ્યવહાર કરે ત્યારે પણ આપણે સૌજન્ય અને શાંતિથી વર્તન કરવું જોઈએ.

2. મૈત્રઃ કરુણઃ કોઈ બીજાના દુઃખમાં તેની મદદ માટે દોડે છે, જેમકે માર્ગ પર કોઇ દુર્ઘટનામાં ઘાયલ વ્યક્તિને તરત જ મદદ કરે છે. ભક્ત હંમેશા બીજાના દુ:ખમાં સહાનુભૂતિ દાખવે છે અને જે રીતે મદદ કરી શકે છે, તે રીતે કરે છે.

3. નિર્મમઃ કોઈ કાર્યમાં ભાગ લેતી વખતે પોતાની સિદ્ધિઓનો ગર્વ ન રાખવો અને શ્રેય કોઈ બીજાને આપવો. ઉદાહરણ તરીકે, ટીમ પ્રોજેક્ટમાં સફળતા મળ્યા પછી સંપૂર્ણ ક્રેડિટ ન લેવી અને ટીમને શ્રેય આપવો.

4. અહંકાર રહિત: જેમ કે ઉચ્ચ પદ પર હોવા છતાં સામાન્ય કામચલાઉ કર્મચારીની જેમ વર્તવું અને સૌની સાથે સમાન રીતે વર્તન કરવું. ભક્ત ક્યારેય પોતાના પદ, સંપત્તિ અથવા જ્ઞાનનો અહંકાર નથી કરતો.

5. સંતોષી: કોઈ વ્યક્તિને ભલે નાનું પગાર મળે, તે છતાં પોતાને જે છે તેનાથી ખુશ રહે છે. તે ભક્તની જેમ સદાય પ્રાપ્ત વસ્તુઓથી સંતોષ ધરાવે છે અને વધારેની લાલચ નથી રાખતો.

6. સર્જનમય: જ્યારે વ્યક્તિને કોઈ નોકરીમાંથી નીકળી જાય તો પણ પરિસ્થિતિને શાંતિપૂર્વક સ્વીકારવી અને નવી તક શોધવી. ભક્ત પરિસ્થિતિઓમાં ઘબરાતો નથી અને હંમેશા માનસિક શાંતિ જાળવે છે.

7. મન અને ઈન્દ્રિયોને સંયમમાં રાખનાર: જેમ કે સ્વાદિષ્ટ ભોજન સામે આવેલું હોવા છતાં નમ્રતાથી માત્ર જરૂરી પરિમાણમાં જ ખાવું. ભક્ત પોતાની ઈન્દ્રિયોની ઇચ્છાઓને કાબૂમાં રાખે છે અને લાલચમાં નથી આવતો.

8. સ્થિરબુદ્ધિ: કોઈ મોટી સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કર્યા પછી પણ ગર્વ ન અનુભવવો અને નિષ્ફળતા સમયે દુરાશા ન થવી. તે ભક્ત જેવું વર્તન કરે છે, જે હંમેશા જીવનની ઉતાર-ચઢાવમાં સમતાપૂર્વક રહે છે.

9. ભગવાનના આશ્રિત: જેમ કે દરેક કામ પહેલાં ભગવાનને યાદ કરી તેમના પર નિર્ભર રહેવું, ભલે પરીક્ષા, નોકરીની મુલાકાત કે જીવનનો કોઈ મહત્વનો નિર્ણય હોય. ભક્ત હંમેશા પરમાત્મા પર વિશ્વાસ રાખે છે અને તેમને પોતાનો માર્ગદર્શક માને છે.

10. ક્ષમાવાન અને શાંત: કોઈ વ્યક્તિ જો ગેરસમજ અથવા ગુસ્સામાં ગાલીમાં આપે, તો ભક્ત તેને શાંતિથી માફ કરી દે છે અને ક્યારેય ગુસ્સાથી પ્રતિક્રિયા આપતો નથી. જીવનની પરિસ્થિતિઓમાં તે હંમેશા ક્ષમાશીલ અને શાંત રહે છે.

આ લક્ષણો દર્શાવે છે કે ભક્ત પોતાના જીવનમાં પરમાત્મા પ્રત્યે સમર્પિત અને શ્રદ્ધાશીલ રહે છે, અને બધા જીવજાતિ પ્રત્યે પ્રેમ, કરુણા અને સહાનુભૂતિ ધરાવે છે.