ભગવદ ગીતાનો પરિચય

 BHAGWAD GEETA

મૂળભૂત માહિતી

• નામ: ભગવદ ગીતા (અર્થ — ભગવાનનું ગીત)
• ભાગ: મહાભારત (ભીષ્મ પર્વના અધ્યાય 23 થી 40 સુધી)
• ગ્રંથ પ્રકાર: સ્મૃતિ — ઐતિહાસિક મહાકાવ્યનો એક ભાગ, ધર્મ અને તત્ત્વજ્ઞાનનું સંવાદ
• ભાષા: સંસ્કૃત
• લખાણનો સમયકાળ (અંદાજિત): ઇ.સ.પૂ. 500–200 દરમિયાન લખાયેલું હોવાનું માનવામાં આવે છે

કાવ્ય સ્વરૂપ:

·        કુલ અધ્યાય: 18

·        કુલ શ્લોકો: 700 (કેટલાક પ્રાચીન પાંદુલિપિમાં 701 કે 715 સુધી)

·        છંદ: મુખ્યત્વે અનુષ્ટુપ છંદ

મુખ્ય પાત્રો

·        ઉપદેશક: ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ

·        શ્રોતા: અર્જુન

·        સ્થળ: કુરુક્ષેત્રના યુદ્ધમેદાનમાં

મુખ્ય વિષયો

·      ભગવદ ગીતા 3 મુખ્ય યોગનો ઉપદેશ આપે છે:
1 કર્મયોગ: નિષ્કામ કર્મનો માર્ગ
2 ભક્તિયોગ: ભક્તિ અને સમર્પણનો માર્ગ
3 જ્ઞાનયોગ: જ્ઞાન અને આત્મસાક્ષાત્કારનો માર્ગ

ગીતાનો મર્મ છે: ધર્મનું પાલન, સમત્વ, નિર્લેપતા અને આત્મજ્ઞાન.

સાંસ્કૃતિક પ્રભાવ

·        હિંદુ ધર્મનું આધારસ્તંભ ગ્રંથ

·        અનેક ધર્મગુરુઓ અને તત્વજ્ઞાની વિદ્વાનોની ટીકા લખાઈ છે

·        વિશ્વની અનેક ભાષાઓમાં અનુવાદ થયેલ

·        મહાત્મા ગાંધી, સ્વામી વિવેકાનંદ જેવા મહાન પથદર્શકો માટે પ્રેરણાદાયી

અધ્યાય પ્રમાણે શ્લોક સંખ્યા

અધ્યાય નં.	અધ્યાય નામ	શ્લોકો
1	અર્જુનવિષાદ યોગ	47
2	સાંખ્ય યોગ	72
3	કર્મયોગ	43
4	જ્ઞાનકર્મસંન્યાસ યોગ	42
5	કર્મસંન્યાસ યોગ	29
6	ધ્યાનયોગ	47
7	જ્ઞાનવિજ્ઞાન યોગ	30
8	અક્ષરબ્રહ્મ યોગ	28
9	રાજવિદ્યારાજગુહ્ય યોગ	34
10	વિભૂતિ યોગ	42
11	વિશ્વરૂપદર્શન યોગ	55
12	ભક્તિયોગ	20
13	ક્ષેત્રક્ષેત્રજ્ઞ વિભાગ યોગ	35
14	ગુણત્રય વિભાગ યોગ	27
15	પુરુષોત્તમ યોગ	20
16	દૈવાસુર સંપદ વિભાગ યોગ	24
17	શ્રદ્ધાત્રય વિભાગ યોગ	28
18	મોક્ષસંન્યાસ યોગ	78